Resmî Gazete’de yayımlanan karar ile Türkiye’de eşel-mobil sistemi resmen devreye girdi. Bu uygulama birlikte uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki artışlara bağlı olarak akaryakıt fiyatlarına gelecek zamlar, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden yapılan düzenlemelerle sınırlanacak. Artışların yalnızca %25’i pompa fiyatına yansıyacak.
Son günlerde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları ile Hürmüz Boğazı’na uygulanan geçiş ambargosu, petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu durum, akaryakıt fiyatlarına da zam olarak yansıyordu. Önceki gün motorin için planlanan 6,69 TL’lik zam, eşel-mobil sisteminin devreye girmesi beklentisiyle ertelenmişti.
EŞEL-MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel-mobil, akaryakıt fiyatlarındaki ani artışların enflasyon üzerindeki etkisini azaltmayı hedefliyor. Sistemde, petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki yükseliş, ÖTV’de yapılacak indirmlerle pompa fiyatlarına yansıtılmıyor. Örneğin, motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş artarsa, ÖTV aynı miktarda düşürülerek fiyat sabit tutuluyor. Fiyat düşüşlerinde ise ÖTV artırılarak önceki indirimler dengeleniyor.
Bu mekanizma sayesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı, tüketiciyi ani fiyat artışlarına karşı korurken enflasyon üzerindeki baskıyı da sınırlamış oluyor.
Türkiye’de eşel-mobil uygulaması daha önce 2021’in son çeyreğinde, döviz kurundaki yükselişler nedeniyle akaryakıt ürünlerinde kaldırılmıştı.