Trump, Erdoğan'a F-35 savaş uçakları verilmesi olasılığını gözden geçirerek, Türkiye'nin hava kuvvetlerini modernize etmeye yönelik bir planın sinyallerini verdi.
İsrail'de en büyük endişeyi oluşturan konu, Türkiye'nin F-35 hayalet savaş uçağı programına yeniden erişim sağlayabilme olasılığıdır.
ABD Başkanı Donald Trump ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 13 Ekim 2025'te Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde düzenlenen dünya liderler zirvesinde fotoğraf çektirirken el sıkıştılar.
ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü Türkiye'nin İran'la ilgili çatışmaya katılmaya çok yaklaştığını, ancak kendisinden gelen kişisel bir rica üzerine nihayetinde bu işin dışında kaldığını açıklamasıyla şaşkınlık yarattı. Aynı zamanda Trump, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı övgülerle yağdırdı ve daha sonra aynı gün, Beyaz Saray'ın Türkiye'ye 700 milyon dolardan fazla değerde onlarca jet motoru satma niyetini resmen Kongre'ye bildirdi.
Dışişleri Bakanlığı, 24 Haziran tarihli ve Çarşamba günü geç saatlerde Kongre'ye gönderilen bildiriminde, "ABD hükümeti, siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silah kontrolü hususlarını dikkate alarak bu ürünlerin ihracatına izin vermeye hazırdır" dedi.
Beyaz Saray'da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmede Trump, bölgesel kriz sırasında Erdoğan ile yaptığı görüşmeleri anlattı.
"Onu severim. Arkadaşım. Ve savaştan uzak durdu," dedi Trump. "Biliyorsunuz, İran'la savaşa dahil olmak için önde gelen adaylardan biriydi."
Trump, Erdoğan'ın İsrail ile gergin ilişkisini kabul etti ancak Türk liderin yine de talebine saygı duyduğunu söyledi.
Siyaset
ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, 16 Eylül 2025'te Şam'da düzenlediği basın toplantısında; örnek fotoğraf. (Kaynak: REUTERS/KHALIL ASHAWI)
Trump, "Bildiğiniz gibi, İsrail'in büyük bir hayranı değil," dedi. "Ve ondan bu işe karışmamasını istedim ve o da karışmadı."
Trump, önümüzdeki ay Türkiye'ye yapmayı planladığı ziyaret öncesinde Erdoğan'a övgüler yağdırmaya devam etti.
CoğrafiReferanslar
"Erdoğan güçlü bir adam," dedi. "Ondan yapmasını istediğim her şeyi yaptı."
Trump ve Erdoğan'ın ilişkisi
İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nde (INSS) kıdemli araştırmacı olan Dr. Gallia Lindenstrauss'a göre, Trump, Erdoğan'ı sonuç üretebilen bir lider olarak görüyor.
Lindenstrauss, "Trump, Erdoğan'ı ihtiyaç duyduğu şeyleri sağlayabilecek ve kazanan bir lider olarak görüyor," dedi. "Trump'ın başarılı liderlere ilgi duyduğunu biliyoruz."
Türkiye ve Orta Doğu uzmanı Dr. Assa Ophir, ilişkinin karşılıklı olduğunu söyledi.
CoğrafiReferanslar
Ofer, "Erdoğan, Donald Trump'a değer veriyor çünkü onunla iş yapabileceğini düşünüyor," diye açıkladı. "Trump'tan, önceki ABD başkanlarından elde edemediği şeyleri elde etmeyi başardı."
Trump, Türk hava kuvvetlerinin modernizasyonuna yardımcı oluyor.
Trump yönetimi, Türkiye'nin hava kuvvetlerini önemli ölçüde güçlendirebilecek önlemleri hayata geçirmeye başladı. Türk Hava Kuvvetleri şu anda büyük ölçüde eski ABD yapımı F-16 savaş uçaklarına ve Ukrayna savaşında geniş yankı uyandıran Bayraktar gibi yerli üretim insansız hava araçlarına güveniyor.
Reklamcılık
Lindenstrauss, hava kuvvetlerinin modernizasyonunun Erdoğan'ın en önemli önceliklerinden biri olduğunu belirtti.
“Hava kuvvetleri konusu Erdoğan için büyük bir endişe kaynağı,” dedi. “Türkiye hava kuvvetleri şu anda nispeten dezavantajlı bir konumda. Amaç daha fazla bağımsızlık elde etmek ve Erdoğan'ın son yıllardaki en önemli önceliklerinden biri de Türkiye'nin yerli savunma sanayisini geliştirmek oldu.”
Bu çabaların bir parçası olarak, ABD yönetimi, Türkiye'nin KAAN olarak bilinen yerli beşinci nesil savaş uçağı programı için yüz milyonlarca dolar değerinde motor tedarik anlaşmasını onayladı.
Lindenstrauss, “Türkiye kendi KAAN savaş uçağını geliştirmek için çalışıyor,” diye açıkladı. “Ancak motorlara ihtiyacı var ve bunlar hala Amerikalılardan gelmek zorunda. Onlar olmadan proje fiilen durmuş durumda.”
Reuters'ın Perşembe günü gördüğü resmi bildirim metnine ve iki kaynağa göre, Trump yönetimi Türkiye'ye 700 milyon dolardan fazla değerde jet motoru satma niyetini resmen Kongre'ye bildirdi.
CoğrafiReferanslar
Reuters, Çarşamba günü ilk olarak Trump yönetiminin, Türkiye'nin 2019'da Rus savunma sistemleri satın almaya devam etmesine ilişkin bazı milletvekillerinin itirazlarına rağmen satışı gerçekleştirmeyi planladığını bildirdi.
Bu adım, önümüzdeki ay Ankara'da yapılacak kritik NATO zirvesi öncesinde ve Trump'ın önemli bir müttefik olarak gördüğü Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan için önemli bir jest niteliğinde.
ABD Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
İsrail ve NATO'nun Trump'ın Erdoğan ile ilişkisine dair endişeleri.
İsrail'de en büyük endişeyi yaratan konu, Türkiye'nin F-35 hayalet savaş uçağı programına yeniden erişim sağlayabilme olasılığıdır . İsrailli yetkililer yıllardır Washington'a böyle bir satışı engellemek için lobi faaliyetlerinde bulunuyor.
Başbakan Benjamin Netanyahu geçen yıl bu konuya değinerek şunları söylemişti: "Üstün pilotlarımızı mevcut en iyi araçlarla donatmak için çabalarımızı sürdüreceğiz. Ve şunu da eklemek isterim: Bu yeteneklere sahip olmaması gerekenlerin de bunlara sahip olmamasını sağlamak için çalışacağız."
Ancak Trump'ın son açıklamaları, yönetiminin bu konuyu yeniden değerlendiriyor olabileceği yönündeki spekülasyonları körükledi.
Trump, Erdoğan hakkında, "Kendisi NATO üyesi . Bazıları onu NATO üyesi olarak görmüyor ama öyle. NATO'nun güçlü bir üyesi" dedi.
Siyaset
Ardından şöyle ekledi: "Evet, muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey yapacağım."
Şimdiye kadar Amerika Birleşik Devletleri, Ankara'nın Rusya'nın S-400 hava savunma sistemini satın alma ve işletme kararı nedeniyle Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satmayı reddetti. Batılı yetkililer uzun zamandır S-400'ün F-35 ile birlikte kullanılmasının Rusya'ya uçağın gizlilik yetenekleri hakkında değerli istihbarat elde etme olanağı sağlayabileceğini savunuyorlardı.
Lindenstrauss, "Türkiye S-400 sistemine sahip olduğu sürece NATO onu Truva atı olarak görüyor" uyarısında bulundu.
Ancak bu haftanın başlarında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Ankara'nın 2019'da Rus yapımı S-400 füze savunma sistemlerini satın alması göz önüne alındığında, Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye'ye nasıl F-35 savaş uçağı satabileceğine dair bir incelemenin devam ettiğini belirtti.
Vance gazetecilere yaptığı açıklamada, "Pete ve tüm ekip şu anda bunu inceliyor, çünkü Amerikan yasalarına uymak için gerçekleştiğini doğrulamamız gereken bazı şeyler var... Başkan bizden bunu yapmamızı istedi," dedi.
Erdoğan'ın İsrail karşıtı söylemi 2023'ten bu yana giderek daha düşmanca bir hal aldı.
Türkiye'nin daha gelişmiş askeri teknolojiye erişim kazanma ihtimali, Gazze'deki savaşın başlamasından bu yana Erdoğan'ın ülkeye karşı giderek daha düşmanca bir söylem benimsemesi göz önüne alındığında, İsrail'de endişe kaynağıdır.
Erdoğan yakın zamanda yaptığı bir konuşmada, “İsrail durdurulmalıdır. Bu, insanlığın ve insanlığın yanında yer alan herkesin görevidir. Tarihin tekerrür etmesine izin vermemeliyiz” dedi.
Bu bağlamda, birçok İsrailli yetkili ve analist, Türkiye'nin hava kuvvetlerinde yapılacak herhangi bir önemli iyileştirmenin bölgesel güç dengesini değiştirebileceğine inanıyor. Kongre üyelerinden bazıları Türkiye ile gelecekteki savunma anlaşmalarına karşı çıkmaya devam etse de, bu eğilimi durdurup durduramayacakları belirsizliğini koruyor.
Şimdilik, Trump'ın "Muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey yapacağım" şeklindeki açıklaması, hem Kudüs'teki hem de Washington'daki politika yapıcıları, ABD-Türkiye savunma ilişkilerinde yeni bir dönemin başlamak üzere olup olmadığı ve bunun İsrail'in güvenlik çıkarları için ne anlama gelebileceği konusunda merak içinde bıraktı.